Duurzaamheid is ook in de uitvaartbranche geen abstract begrip meer. Sterker nog, er worden al veel mooie stappen gezet om de branche te verduurzamen. Harriët Tomassen, directeur van Crematoria Twente en bestuurslid van de Landelijke Vereniging van Crematoria LVC, is een van drijvende krachten achter deze transitie. “De grootste impact zit niet alleen in het crematieproces, maar in de hele keten rondom een overlijden.”
Toen Tomassen zeven jaar geleden in de branche startte, trof ze een sector die vooral met traditionele aardgasovens werkte. In 2018 werd bij nieuwe locaties in Twente bewust gekozen voor gas in plaats van elektrische ovens. “Elektrische ovens stonden toen nog in de kinderschoenen. Het proces duurde langer en bood technisch niet wat een aardgasoven kon bieden.”
Pionieren met waterstof
De echte verduurzamingsvraag kwam daarna: “Ik vroeg me af: is er dan niets anders dan aardgas of elektrisch?” Die zoektocht leidde naar waterstof. Inmiddels werkt Crematoria Twente aan een concreet waterstofproject, ondersteund met Europese subsidie. “Achter de schermen gebeurt nu enorm veel. De installatietekeningen worden gemaakt, vergunningaanvragen lopen en we spreken met omgevingsdienst, brandweer, gemeente en verzekeraar. Ook selecteren we een leverancier voor groene waterstof. Als alles rond is, kunnen we één oven ombouwen. Eén van de twee ovens in Enschede wordt naar verwachting in het derde kwartaal omgebouwd.”
Het gaat niet om een ‘experiment’, benadrukt ze. “We vervangen aardgas door waterstof als energiebron. Het crematieproces blijft hetzelfde.” Technisch vraagt het vooral aangepaste branderkoppen en kleine aanpassingen aan het ovenmetselwerk. “Het voordeel is dat we de bestaande ovens kunnen blijven gebruiken. Dat is vanuit materiaalgebruik veel duurzamer dan volledig overstappen op elektrisch.”
Verduurzamen in de hele breedte
Toch plaatst Tomassen direct een kanttekening bij de focus op brandstof. “Uit onderzoek blijkt dat de keuze voor cremeren of begraven maar een klein onderdeel is van de totale milieu-impact. Denk aan de kist, bloemen, vervoer en locatiekeuzes. We gebruiken zelf sinds vorig jaar ‘asbussen’ van gerecycled oceaanplastic in plaats van aluminium. Een prachtig voorbeeld van een duurzame maatregel met veel impact.” Binnen de branche gebeurt er sowieso al erg veel, signaleert ook Tomassen. “Alle locaties zijn op hun manier bezig met verduurzaming. Van nieuwe ledverlichting en automatisering tot initiatieven vanuit de branchevereniging Natuurbegraven rondom biologisch afbreekbaar incontinentiemateriaal. Het klinkt allemaal klein, maar alles bij elkaar opgeteld hebben we als branche een grote impact. En wat je in de grond stopt, doet ertoe.”
Naast waterstof staan ook nieuwe methoden op de agenda. Resomeren – waarbij het lichaam wordt ontbonden door water en een loog – wordt naar verwachting opgenomen in de Wet op de lijkbezorging. “Je gebruikt geen aardgas en de CO₂-uitstoot is lager. Het kan een niche worden, maar het past bij de bredere duurzaamheidsbeweging.” Ook ‘veraarding’ – compositie van het lichaam tot compost – wordt in Nederland onderzocht. Tomassen: “Sinds 1914 is cremeren toegestaan in Nederland. Dat er in de toekomst mogelijk twee nieuwe methoden bijkomen, is historisch gezien een grote stap.”
Als sector voortouw nemen
Tomassen legt nadrukkelijk de verantwoordelijkheid bij de branche zelf. “Op het moment van overlijden hebben nabestaanden hun hoofd niet bij duurzaamheid. Juist daarom moeten wij als sector het voortouw nemen en duurzame keuzes faciliteren, zonder extra druk op families te leggen.” De waterstofoven in Twente is daarin geen eindpunt, maar een begin: “Als de infrastructuur meegroeit en groene waterstof beschikbaar komt, kunnen we echt stappen zetten. Maar verduurzaming blijft een ketenvraagstuk. Van de eerste keuze tot de laatste bestemming.”
< Alle berichten